
Ò passou tròppo de oe à leze di papê gianchi e di feuggi de speçifiche in sceimmagazzinamento d'energia. E eccome quello che ò descoverto: o paisaggio intrego o l'é ciù mescciou e ciù interessante de quello che i ciù tanti articoli ô fan sonâ.
Tutti parlan de battëie. Giusto assæ-son da tutte e parte oua. Ma l'immagazzinamento d'energia? Quella a l'é unna conversaçion ben ben ciù grande. Parlemmo de tutto, da-e massisce sacce d'ægua che s'attreuvan in scê çimme de montagne à di tòcchi de metallo che gian inte de camie à veuo. Çerte de ste tecnologie son existie fin da-o momento che i vòstri trisnonni ean figgeu. Di atri existan sorviatutto inti laboratöi e inte presentaçioin PowerPoint.
Lasciame fâte anâ pe quello ch'o l'é de feua.
O vegio cavallo de travaggio che nisciun o parla
Immagazzinamento idro pompou. Sembra noioso, no? Doe sacce à despæge elevaçioin, quarche turbina, ægua ch'a strixella in çimma e in zu. Fixica sencia.
Ma eccome a cösa-sta tecnologia "angosciosa" a manezza pöcassæ o 95% de tutto l'immagazzinamento d'energia in sce scâ de grixella-in tutto o mondo. O novanta-çinque pe çento. Quande e gente discuttan in sciâ chimica de battëie e se discuttan in sciô litio contra o sòdio, l'idro pompou o fa o seu travaggio solo che tranquillo into retro.
O conçetto o l'é squæxi vergognosamente sencio. Quande l'elettriçitæ a l'é econòmica (pe commun de neutte, ò quande o sô o l'é in scê feughe e i pannelli soæ se fan sciortî), se pompa l'ægua in sciâ montagna inte'nna sacca. Quande i prexi montan ò a domanda a monta, ti lasci che quell'ægua a se spantega torna zu pe mezo de turbiñe. L'effiçensa a l'é in gio a-o 70-85%, cösa ch'a no l'é perfetta, ma a capaçitæ de archiviaçion a l'é massiscia. Parlemmo de struttue che peuan immazaghinâ de gigawatt-oe d'energia. No megawatt-oe. Oe de gigawatt. Prova à fâlo co-i ioni de litio.
De seguo, gh'é unna cattua. T'æ beseugno de geografia. T'æ beseugno de doe sarvæghe. T'æ beseugno da giusta differensa d'elevaçion. No se peu exattamente tiâ sciù un de questi into Kansas. O permisso ambientâ da solo o piggia di anni. E i costi antiçipæ? Astronòmico. Ma unna vòtta che son stæte tiæ sciù, ste ciante chì fonçioñan pe 50, 60, de vòtte 80 anni. L'infrastruttua da Contea de Bath inta Virginia a l'é in fonçion da-o 1985 e a no mostra di segni de fermâse.

Äia compressa: o critëio sottotæra

L'immagazzinamento d'energia d'äia compressa (CAES) o l'é o stranio cuxin de l'idro pompou. In cangio de mesciâ l'ægua, ti comprimi l'äia inte de barme sottotæra-cupoe de sâ, campi de gas natuâ esaurii, aquiferi, quæ se segge formaçion geològica ch'a segge à dispoxiçion.
Inte l'oa de ponta feua -, i compressô elettrichi spinzan l'äia inte sti spaçi sottotæra à de prescioin che favan sciortî feua e öie solo che pensandoghe. Quande gh'é de beseugno de potensa, l'äia compressa a vëgne relasciâ, rescädâ (pe commun co-o gas natuâ, ch'a l'é a parte no-coscì-verde), e a corre pe-e turbiñe.
Gh'é sôo che doî stabilimenti commerciali de CAES che fonçioñan ancheu. Doî. Un in Germania ch'o l'é in deuvia da-o 1978, e un in Alabama da-o 1991. A tecnologia a fonçioña, ciæo. Ma i requixii geològichi son streiti, e l'economia a no l'é stæta scrita inte tanti pòsti. Con tutto, i reçercatoî travaggian delongo in sce de verscioin avansæ-scistemi adiabatichi che cattuan e deuvian torna o cado da comprescion, eliminando a neçescitæ de gas naturale. Ste chì existan sorvetutto inte di progetti pilòtto pe-o momento.
Volanti: Pura Bellessa Mecanica
Ammetto che-e volante son i mæ preferii. Gh'é quarcösa d'elegante inte l'immagazzinâ l'energia comme movimento de rotaçion.
Un scistema à volano o l’é in sostansa un rotô pesante ch’o gira inte unna camia à veuo, sospeiso da di cuscioin magnetichi pe redue a friçion a-o minimo. Quande gh'é de l'elettriçitæ in eccesso, i motoî fan zeugâ o volano ciù a-a spedia. Quande gh'é beseugno de retorno de l'alimentaçion, quella massa de rotaçion a l'açiona un generatô. A fixica a l'é netta, intuitiva.
I volanti se distinguan inte cöse che e battëie odean: çicli de carrega spedia-de descarica, mioin de çicli inta seu vitta, tempi de respòsta istantanei mesuæ in millisecondi. Son perfetti pe-a regolaçion da frequensa-quelle regolaçioin picciñe e costante che a grixella a l’à de beseugno pe restâ stabile à 60 Hz exattamente (ò 50 Hz, à segonda donde ti vive).
Into cöse no son boin? Immagazzinâ l'energia pe di longhi periodi. Anche co-i megio cuscioin magnetichi e i veui squæxi-perfetti, i volanti perdan energia pe-a friçion into tempo. Lasciâ un assettâ pe un giorno e ti l'æ perso unna parte scignificativa da vòstra energia inmaganizzâ. Lasciâlo pe unna settemaña e, ben, no ti fâ fastidio.
Coscì i volan occupan un niccio speçifico: applicaçioin de duâ curta-e erta-potensa. I çentri de dæti î deuvian comme potensa de ponte inti pöchi segondi che ghe veu pe-i generatoî diesel pe comensâ. Çerti scistemi de transito repiggian l'energia de freno inti volan e â descarican torna in sciâ tersa ferrovia drento di segondi. A NASA a l’à zugou con loiatri pe-i veicoli spaçiali.
Battëie: A categoria che tutti se preoccupan effettivamente
Va ben, parlemmo de battëie. E opçioin elettrochimiche son scciuppæ inti urtimi anni e onestamente a vëgne confusa.
Ion de litio-o domina a conversaçion pe unna boña raxon. L'erta denscitæ d'energia a veu dî ciù inmazaghinamento inte ciù pöco spaçio. Unna vitta de çiclo decente, mascime con de chimiche ciù neuve. I costi son cheiti -comme, cheiti do 90% da-o 2010 unna meña de cheita. O vòstro telefòno, o vòstro portatile, i veicoli elettrichi e sempre de ciù, l'archiviaçion in sciâ grixella fonçioñan tutti in sce de variaçioin de ion litio-.
Ma «ion de litio-» o no l’é unna cösa sola. A l'é unna famiggia. O fosfato de færo de litio (LFP) o sacrifica unna çerta denscitæ d’energia pe unna megio seguessa e unna vitta ciù longa. I produttoî cineixi an fæto tutti in sce LFP, e oua o l'é apreuvo à piggiâ o contròllo. Into mentre, o nichel o manganese o cobalto (NMC) o l'impacchetta ciù energia pe chilogrammo, cösa ch'a l'à da fâ quande se çerca de dâ unna gamma decente à unna machina eletrica.
A parte scua do ion litio-? Fuga termica. Ste battëie chì peuan piggiâ feugo de mainea spettacolare se son dannezæ, carreghe de ciù ò solo che desfortunæ. A produçion a l'é intensciva à livello d'energia. E cadeñe de fornitua pe-o litio e o cobalto an o seu bagaggio etico. E tanto che l'infrastruttua de reçiclaggio a megioa, e ciù tante battëie speise finiscian ancon inte descazze.

Battëie à portâpiggiâ un critëio do tutto despægio. In cangio d'immagazzinâ de l'energia inte di elettrodi sòlidi, deuvian di elettroliti liquidi inte di serbatoî de feua. Vuoi ciù capaçitæ d'energia? Basta ottegnî di carri armæ ciù gròsci. A potensa e l'energia son descoppiæ, cösa ch'a cangia l'intrega filosofia do design.
E battëie à flusso redox de vanadio (VRFB) son a verscion ciù sviluppâ. Duan squæxi pe sempre-parlemmo de 15.000 à 20.000 çicli, fòscia ancon de ciù. Nisciuña degraddaçion da-a descharge profonda. L'elettrolito o no se desgasta; o se sciorte solo avanti e inderê pe-a pila de çellole. Dòppo vinti-çinque anni, ti peu drenâ l'elettrolito, spedîlo da quarche banda e continuâ à deuviâlo.
Ma e battëie à flusso son ingombrante. A bassa denscitæ d'energia a veu dî che no gh'an de senso pe-i veicoli ò e applicaçioin portatile. O vanadio o no l'é manco econòmico. Pe l’immagazzinamento in sce scâ grixella-donde l’impronta a no l’à de importansa e a longevitæ? Son sempre ciù attrattivi.
Açido de ciongio-l'é a batteria ricaricabile originâ, fondamentalmente invariâ da-o 1859. A vòstra machina a comensa con uña. Son econòmichi, ben-accapii e reçiclabili pe-o 98%. Ma a vitta do çiclo a l'é mediocra, a denscitæ d'energia a l'é pöca, e son pesanti. Pe-e applicaçioin in sciâ ræ, son stæte sostituie pe-a ciù parte, ma dominan ancon inti scistemi de potensa de backup donde o costo o l'à ciù importansa che tutto o resto.
Ion de sòdio-l'é o neuvo arrivou ch'o l'ottëgne unn'attençion seria. O sòdio o l'é da tutte e parte-letteralmente inte l'ægua do mâ-donca e preoccupaçioin in sciâ cadeña de fornitua scentan in sostansa. O proçesso de produçion o peu deuviâ torna l’apparecchiaçion de fabrica à ioin de litio ch’a l’existe. A prestaçion a no l'é ancon do tutto à livello de ioin de litio, ma a l'é apreuvo à serrâ a-a spedia o distacco. CATL o l'à comensou a produçion de massa do 2023. Drento çinque anni, o sòdio o porrieiva carcolâ unna quota de mercou seria pe l'immagazzinamento staçionäio.
Dovieiva mensonânichel-cadmio(ancon deuviou inte çerte applicaçioin industriale, sciben che o cadmio o l’é teuscego e l’UE o l’à restreito),nichel-idruro de metallo(ti te regòrdi o Prius avanti ch'o l'anesse in litio?), esòdio-sorfo(scistemi à erta-temperatua che e soçietæ giapponeixi an sponciou fortemente di anni 2000). Ma à sto ponto sto elencando e cöse solo che pe elencâle. A realtæ prattica a l’é che e battëie à ioni de litio e à flusso son donde gh’é l’açion, co-i ioni de sòdio che vëgnan à spedio.
Immagazzinamento termico: cado comme batteria
Ecco unna categoria ch'a no l'ottëgne assæ d'attençion: l'immagazzinamento de l'energia comme cado (ò freido).
Conservaçion do sâ deslenguoul'é comme fonçioñan e çentre solare conçentræ de neutte. I speggi conçentran a luxe do sô in sce'nna tore, con rescädâ o sâ deslenguou à 500-600 graddi. Quello sâ o s'immagazziña inte di serbatoî isoæ e quande gh'é beseugno d'elettriçitæ, se ghe deuvia pe fâ do vapô e fâ anâ unna turbina. O cianto Gemasolar in Spagna o peu generâ de l'energia pe 15 oe dòppo o tramonto do sô. E duñe da mezaluña into Nevada contëgnan assæ de cado pe 10 oe de generaçion.
A cösa freida do sâ deslenguou a l'é che l'immagazzinamento do cado o l'é econòmico. Ben ben ciù econòmico pe kWh che e battëie. A cösa no-freida a l'é l'effiçensa do viægio de gio-che perdi ben ben inta converscion da-o cado à l'elettriçitæ e torna.
Conservaçion de giassao l’é l’equivalente termico do spostamento de tempo-. I edifiçi commersæ zean l'ægua pe-a neutte quande i tasci de l'elettriçitæ son basci, e dapeu deuvian quella giassa pe fornî l'äia condiçionâ inte oe de ponta do dòppomeizzogiorno. O no l'é glamour, ma o fonçioña. O mondo de Disney o ô deuvia. Un muggio de edifiçi pe uffiçi inti climi cadi ô deuvian. In sostansa deuviæ a giassa comme batteria pe-a domanda de refreidamento.
Gh'é ascì di conçetti ciù neuvi:Battëie de Carnotche immagazziñan l'elettriçitæ comme cado e â convertan torna con deuviâ di motoî de cado, serbatoi d'ægua cada che tempo-cangian o rescädamento elettrico, immagazzinamento termico stagionâ pe di quartê intreghi. L'universo termico o l'é sorprendentemente fondo.

Idrògeno: o joker
L'immagazzinamento d'energia d'idrògeno o l'à di sostegnitoî appascionæ e di critichi duî, e onestamente, tutti doî an di ponti validi.
L'attraçion a l'é sencia: deuviâ l'elettriçitæ rinnovabile in eccesso pe scompartî l'ægua inte idrògeno e oscigeno (elettrolixi). Conservâ l'idrògeno. Quande gh'é de beseugno de potensa, fâla anâ pe mezo de unna çellola à carburante ò bruxâla inte unna turbina. L'idrògeno o peu immazaghinâ de quantitæ massisce d'energia pe de duæ assæ longhe-settemañe, meixi, fiña stagioin.
A critica a l'é sencia o mæximo: a reisa do viægio de torno-a l'é terribile. Se perde o 30% inte l’elettrolixi. Se perde de ciù inta comprescion ò inta liquefaçion. Ti perdi ciù converscion torna inte l'elettriçitæ. Da-a fin -à -fin, ti peu ottegnî torna o 30-40% da tò energia originäia. Confrontâlo con l’85-90% pe-i ioin de litio.
Alò quande l’idrògeno o l’à de senso? Quande gh'é de beseugno de immazaghinâ de quantitæ davei massisce d'energia pe di longhi periodi. Quande se decarboniza di proçesci industriali ch'an beseugno de un erto cado. Quande gh'é de beseugno de un portâ d'energia ch'o peu ëse stramuou pe de longhe distanse. Quande e atre opçioin no peuan letteralmente fâ o travaggio.
A Germania a l'à scommesso ben ben in sce l'idrògeno. Coscì o Giappon. L'Australia a l'é apreuvo à construe de infrastruttue pe l'esportaçion pe spedî l'idrògeno verde inte l'Asia. Se sta sccommessa a se paga o depende da-o fæto che i costi sciortan ciù a-a spedia che e battëie megioan-e e battëie megioan a-a spedia.
E cöse de duâ ultra-curta-
Supercondensatoîimmagazzinâ l'energia elettrostaticamente ciufito che elettrochimicamente. Peuan carricâ e descaricâ squæxi à l’instante, gestî mioin de çicli e fornî unna denscitæ de potensa ridicola. Quello che no peuan fâ o l'é de immazaghinâ ben ben de energia. Unna banca de supercondensatoî da dimenscion de un container pe spediçioin a porrieiva conservâ quello che contëgne un pacco de battëie da dimenscion de unna valixa.
O seu ponto doçe o l'é di esploxoin ultra-curti: o frenâ regenerativo inti scistemi de transito, l'asccianâ a fornitua de potensa inte installaçioin che se peuan rinnovâ, con fornî quella split-secondo de potensa che un UPS o l'à de beseugno avanti che e battëie piggian o contròllo.
Immagazzinamento d'energia magnetica superconduttiva(SMES) o l'é ancon ciù esòtico. Immagazzinâ l’energia inte un campo magnetico creou da de bobine superconduttoe refrescæ à de temperatue criogeniche. Responsa squæxi-istantanea, nisciuña degraddaçion, vitta de çiclo in sostansa infinia. Ma i costi e a complescitæ de mantegnî e temperatue superconduttoe an mantegnuo i SMES inte applicaçioin de niccia -pe-o ciù a qualitæ de potensa pe-e fabriche à semiconduttoî e atre struttue donde anche e cazze de tenscion momentanee costan di mioin.
Immagazzinamento da gravitæ: a neuva vegia idea
Unn'atra categoria ch'a vagghe a pena mensonâ: i scistemi basæ in sciâ gravitæ-che no son idropompæ.
Volto d'energiacostruisce di scistemi de grue che ammuggian e desmuñan di massisci blòcchi de ciumento. Levâ i blòcchi quande l'energia a l'é econòmica, abbassâli pe mezo di generatoî quande gh'é de beseugno de potensa. O l'é pompou idro sensa l'ægua, essençialmente.
Atre soçietæ son apreuvo à esplorâ de mine abbandonâ-di pexi ciù basci in sce l'erbo, tiâli sciù torna. Ò tore tiæ sciù pe propòxito-. Ò fiña di conçetti che coinvòlzan di vagoin carregæ con de ròcche in scê binäie inclinæ.
A giuria a l'é ancon feua se sti chì peuan compete economicamente. A denscitæ d'energia de l'immagazzinamento da gravitæ a l'é pe natua bassa-gh'é beseugno de ben ben de massa e ertixe pe immagazzinâ de l'energia scignificativa. Ma i sostegnitoî sostëgnan che l’utilizzaçion de materiali econòmichi (cimento, gravia) e unna mecanica sencia a porrieiva batte e battëie in sciô costo pe de applicaçioin de longa duâ.
Coscì cöse l'é ch'o l'importa?
Se ti l'æ lezzuo fin chì, ti porrieivi domandâte: quæ tecnologia a guägna?
Domanda sbaggiâ.
L'immagazzinamento d'energia o no l'é un guägno-piggiâ-tutto o mercou. Diverse tecnologie s'adattan à di nisci despægi in base a-a duâ, a-o tempo de respòsta, a-a poxiçion, a-a struttua di costi e à l'applicaçion.
Bisogna de regolaçion da frequensa in millisecondi? Volanti ò battëie. Bisogna de quattro oe de backup pe unna cianta solare? Battëie à iòni ò à flusso à litio. Bisogna cangiâ o surplus stagionale ch'o se peu rinnovâ? Probabilmente idrògeno, ò idròpo pompou se a geografia o permette. Bisogna fâ freido un edifiçio quande gh'é a domanda de mascima? Conservaçion de giassa.
A grixella de l'avvegnî a no fonçioñià con unna sola tecnologia de archiviaçion. O l'avià di strati de supercondensatoî de tecnologie differente pe unna respòsta à l'instante, de battëie pe di menuti à de oe, de l'idrògeno pompou pe-o çiclo giorno dòppo giorno, de l'idrògeno ò do termico pe unna duâ ciù longa. Ògni spaçio into spettro da duâ con tutta probabilitæ o saià impio da quæ se segge tecnologia ch'a l'öfre a megio economia pe quell'applicaçion particolâ.
A parte emoscionante a l'é che i costi son apreuvo à cheigâ inte squæxi tutte ste categorie. I costi da battëia à iòni de litio son cresciui. I elettrolizzatoî van apreuvo à unna curva d’imprendimento pægia. A produçion de battëie à flusso a l'é apreuvo à cresce. Fiña l'idro pompou o l'é apreuvo à vedde de l'innovaçion con di scistemi à çiclo serrou e de sacce sottotæra.
Dex'anni avanti, nisciun de questi o paiva economicamente viable in sce scâ. Oua? L'archiviaçion a l'é o segmento ch'o cresce ciù a-a spedia do settô de l'energia.
